|
หลัการใช้ยากลุ่มที่ใช้รักษาโรคกระเพาะอาหาร |
  กลุ่มยาที่ใช้รักษาโรคกระเพาะอาหาร ซึ่งหากแพทย์มีการสั่งจ่าย omeprazole, sucralfate และ antacid ร่วมกัน ยาเหล่านี้ควรมีวิธีการรับประทานอย่างไร
Omeprazole เป็นยากลุ่ม proton pump inhibitor (PPIs) มีฤทธิ์แรงในการยับยั้งการหลั่งกรด โดยไปออกฤทธิ์ยับยั้ง enzyme H+/K+ ATPase ซึ่งเป็น enzyme ที่ทำหน้าที่ผลิตกรด H+ เข้าสู่ lumen
Omeprazole จะออกฤทธิ์ได้ดีในภาวะที่เป็นกรด pH < 5 ดังนั้น ควรรับประทาน omeprazole ก่อนอาหาร แต่เนื่องจากมีการใฃ้ sucralfate ร่วมด้วย ซึ่ง sucralfate เป็นยากลุ่ม mucoprotective ออกฤทธิ์ได้ดีในภาวะที่เป็นกรด จึงควรรับประทานก่อนอาหารเช่นกัน ที่ pH < 4 sucralfate จะเปลี่ยนเป็นสารข้นเหนียว จับกับโปรตีนที่แผล เคลือบเป็นเกราะป้องกันบริเวณนั้น นอกจากนี้แล้ว sucralfate ยังกระตุ้นการหลั่ง prostaglandin ช่วยป้องกัน fibroblast growth factor ไม่ให้ถูกทำลายโดยกรด และยังสามารถ ดูดซับสารซึ่งก็รวมถึงยาบางตัวด้วย เช่น tetracycline, phenytoin, cimetidine ฯลฯ
มีรายงานพบว่า การให้ sucralfate ร่วมกับ lansoprazole ทำให้การดูดซึม lansoprazole ลดลง 30% ซึ่ง lansoprazole เป็นยาในกลุ่ม PPIs และมีประสิทธิผลในการรักษา peptic ulcer หลายชนิดได้ใกล้เคียงกับ omeprazole ดังนั้น sucralfate จึงอาจมีผลต่อการดูดซึมของ omeprazole ด้วยเช่นกัน จึงควรให้ omeprazole ก่อน sucralfate ประมาณครึ่งชั่วโมง และเนื่องจากยาทั้งสองตัวนี้ออกฤทธิ์ได้ดีในภาวะที่เป็นกรด จึงไม่ควรให้ร่วมกับยาลดกรดภายในครึ่งชั่วโมงก่อนและหลังการใช้ยา
การให้ antacid ซึ่งออกฤทธิ์โดยการไปสะเทินกรดในกระเพาะอาหารนั้น ควรให้รับประทานหลังอาหาร เนื่องจากอาหารทำให้ฤทธิ์ของ antacid อยู่นานขึ้น จาก 30 นาทีในภาวะท้องว่าง เป็น 2 ชั่วโมง
สรุป กรณีที่แพทย์สั่งจ่ายยาทั้ง 3 ตัวพร้อมกัน ควรรับประทานด้งนี้ คือ
1. omeprazole ก่อนอาหาร 1 ชั่วโมง
2. sucralfate ก่อนอาหารครึ่งชั่วโมง
3. antacid หลังอาหารประมาณ 15 นาที – 1 ชั่วโมง
การใช้ยาในการรักษา peptic ulcer บางครั้งไม่จำเป็นต้องใช้หมดทั้ง 3 ตัว โดย antacid มักเป็นตัวแรกที่เลือกใช้ในระยะเริ่มแรกของอาการ คือ เริ่มมีแผล ซึ่งในการรักษาจำเป็นต้องรับประทานบ่อยครั้งและในปริมาณมาก มักใช้บรรเทาอาการร่วมกับยาอื่น
ส่วน sucralfate นั้น มักใช้ในระยะเริ่มแรกเช่นกัน แต่พิเศษในกรณีที่เกิด bleeding คือเมื่อเริ่มมีอาการถ่ายดำ อ่อนเพลีย หรือซีด เนื่องจาก sucralfate ช่วยลด rate ในการเกิด bleeding ซึ่งอาจเป็นสาเหตุของ severe anemia ได้
ตัวสุดท้าย คือ omeprazole ใช้ในการรักษา severe peptic ulcer รวมไปถึง severe gastro-esophageal reflux และ acid related illnesses ทั้งหลาย ซึ่ง omeprazole มีฤทธิ์ยับยั้งการหลั่งกรดในกรณี peptic ulcer ที่ไม่เกี่ยวกับ H.pyroli จึงสามารถใช้ได้โดยไม่จำเป็นต้องใช้ยาอื่นร่วมด้วย
ที่มา : วารสารฟาร์มาไทม์ ปีที่ 4 ฉบับที่ 41 เดือนพฤษภาคม 2548 หน้า 31
|
บทความที่น่าสนใจ 
