|
กลุ่มยาแก้ท้องเดิน ท้องอืดเฟ้อ |
|
กลุ่มยาแก้ท้องเดิน ท้องอืดเฟ้อ
กานพลู
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Eugenia caryophyllus (Spreng) Bullock Et. S G. Harrison
ชื่ออังกฤษ : Clove
ส่วนที่ใช้ : เปลือก ใบ ดอกตูม ผล น้ำมันหอมระเหยกานพลู
สรรพคุณ
เปลือกต้น - แก้ปวดท้อง แก้ลม คุมธาตุ
ใบ - แก้ปวดมวน
ดอกตูม - รับประทานขับลม ใช้แต่งกลิ่น
ผล - ใช้เป็นเครื่องเทศ เป็นตัวช่วยให้มีกลิ่นหอม
น้ำมันหอมระเหยกานพลู - ใช้เป็นยาชาเฉพาะแห่ง แก้ปวดฟัน ฆ่าเชื้อในทางทันตกรรม เป็นยาระงับการชักกระตุก ทำให้ผิวหนังชา
วิธีและปริมาณที่ใช้
1. แก้อาการท้องขึ้น ท้องอืดเฟ้อ ขับลมและปวดท้อง
ใช้ดอกกานพลูโตเต็มที่ ที่ยังตูมอยู่ 4 - 6 ดอก หรือ 0.25 กรัม
ในผู้ใหญ่ - ใช้ทุบให้ช้ำ ชงน้ำดื่มครั้งและครึ่งถ้วยแก้ว
ในเด็ก - ใช้ 1 ดอก ทุบแล้วใส่ลงใสขวดนม
เด็กอ่อน - ใช้ 1 ดอก ทุบใส่ในกระติกน้ำที่ใช้ชงนม ช่วยไม่ให้เด็กท้องขึ้น ท้องเฟ้อได้
2. ยาแก้ปวดฟัน
ใช้น้ำมันที่ได้จากการกลั่นดอกตูมของดอกกานพลู 4 - 5 หยด ใช้ลำสีพันปลายไม้ จุ่มน้ำมันจิ้มลงในรูฟันที่ปวด จะทำให้อาการปวดทุเลา และใช้แก้โรคกำมะนาดก็ได้
3. ระงับกลิ่นปาก
ใช้ดอกตูม 2 - 3 ดอก อมไว้ในปาก จะช่วยให้ระงับกลิ่นลงได้บ้าง
กระวาน
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Amomum Krervanh Pierre.
ชื่ออังกฤษ : Cardamon, Cambodian Cardamon
ส่วนที่ใช้ : ราก หัวและหน่อ, เปลือก แก่น กระพี้ ใบ ผลแก่ที่มีอายุ 4 - 5 ปี เก็บในช่วงเดือน สิงหาคม - มีนาคม, เมล็ด
สรรพคุณ
ราก - แก้โลหิตเน่าเสีย ฟอกโลหิต แก้ลม เสมหะให้ปิดธาตุ รักษาโรครำมะนาด
หัวและหน่อ - ขับพยาธิในเนื้อให้ออกทางผิวหนัง
เปลือก - แก้ไข้ ผอมเหลือง รักษาโรคผิวหนัง แก้ไข้อันง่วงเหงา ขับเสมหะ บำรุงธาตุ แก้ไข้อันเป็นอชินโรค และอชินธาตุ
แก่น - ขับพิษร้าย รักษาโรคโลหิตเป็นพิษ
กระพี้ - รักษาโรคผิวหนัง บำรุงโลหิต
ใบ - แก้ลมสันนิบาต แก้สันนิบาตลูกนก ขับผายลม แก้ไข้เพื่อลม รักษาโรครำมะนาด แก้ลม เสมหะให้ปิดธาตุ แก้ไข้เซื่องซึม
ผลแก่ - รสเผ็ดร้อน กลิ่นหอม ประกอบด้วยน้ำมันหอมระเหย 5 - 9 % มีฤทธิ์ในการขับลม และฤทธิ์ในการยับยั้งการเจริญของเชื้อ แบคทีเรีย บางชนิด
ขับโลหิต บำรุงธาตุ แก้ลมในอกให้ปิดธาตุ
เมล็ด - แก้ธาตุพิการ อุจจาาะพิการ บำรุงธาตุ
เหง้าอ่อน - ใช้รับประทานเป็นผักได้ มีกลิ่นหอมและเผ็ดเล็กน้อย
วิธีและปริมาณที่ใช้
ผลกระวาน ขับลม แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด
ใช้ผลกระวานแก่จัดประมาณ 6 - 10 ผล ตากแห้งบดเป็นผง รับประทาน ครั้งละ 1 - 3 ช้อนชา ต้มกับน้ำ 1 ถ้วยแก้ว เคี่ยวให้เหลือครึ่งแก้ว ใช้รับประทานครั้งเดียว
กุ่มน้ำ
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Crataeva nurvala
ชื่ออังกฤษ : -
ส่วนที่ใช้ : ใบ เปลือก กระพี้ แก่น ราก ดอก ผล
สรรพคุณ
ใบ - ขับเหงื่อ
เปลือก - แก้สะอึก ขับผายลม ปรุงเป็นยาขับเหงื่อ
กระพี้ - แก้ริดสีดวงทวาร
แก่น - แก้นิ่ว
ราก - ขับหนองให้ละลาย ปรุงเป็นยา บำรุงธาตุ
ดอก - แก้เจ็บตา และในลำคอ
ผล - แก้ไข้
ดีปลี
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Piper retrofractum Vahl.
ชื่ออังกฤษ : Long Peper
ส่วนที่ใช้ : ราก เถา ใบ ดอก ผลแก่จัด แต่ยังไม่สุก หรือตากแดดให้แห้ง
สรรพคุณ
ราก - แก้พิษอัมพฤกษ์ อัมพาต พิษปัตคาด แก้ตัวร้อน แก้พิษคุดทะราดให้ปิดธาตุ แก้ท้องร่วง ขับลในลำไส้ แก้คุดทะราด
เถา - แก้พิษงู ขับเสมหะ แก้ปวดฟัน ปวดท้อง จุกเสียด แก้เสมหะพิการ แก้ลมอันธพฤกษ์
ใบ - แก้ปวดเมื่อย แก้เส้นเอ็น
ดอก - แก้อาการคลื่นไส้อาเจียน แก้จุกเสียดแน่นท้อง ขับลมในลำไส้ให้ผายและเรอ แก้หืด ไอ แก้ริดสีดวง คุดทะราด
ผลแก่จัด - รสเผ็ดร้อน แก้ลม บำรุงธาตุไฟ แก้หืดไอ แก้เสมหะ แก้หลอดลมอักเสบ ทาแก้ปวดและอักเสบของกล้ามเนื้อ แก้อาการท้องขึ้น ท้องอืดเฟ้อแน่นจุกเสียด
วิธีและปริมาณที่ใช้
1. อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ และปวดท้อง และแก้อาการคลื่นไส้อาเจียนที่เกิดจากธาตุไม่ปกติ
โดยใช้ผลดีปลีแก่แห้ง 1 กำมือ (ประมาณ 10 - 15 ผล) ต้มเอาน้ำดื่ม ถ้าไม่มีผลใช้เถาต้มแทนได้
2. อาการไอและขับเสมหะ
ใช้ผลแก่แห้ง ประมาณครึ่งผล ฝนกับน้ำมะนาวแทรกเกลือเล็กน้อย กวาดคอ หรือจิบบ่อย ๆ
3. ผลดีปลีแห้งใช้เป็นเครื่องเทศ ประกอบอาหารมีรสเผ็ดร้อน และขม
เทพธาโร
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Cinnamomum parthenoxylon, Meissm
ชื่ออังกฤษ : -
ส่วนที่ใช้ : ใบ เปลือก ต้น
สรรพคุณ
ใบ - รสร้อน
- ใช้ปรุงเป็นยาหอมแก้ลม จุกเสียดแน่นเฟ้อ
- แก้อาการปวดท้อง ขับผายลมได้ดี ขับลมในลำไส้และกระเพาะอาหารให้เรอ เป็นยาบำรุงธาตุขับเสมหะ
เปลือก - รสร้อน มีน้ำมันระเหย 1 - 2 % และแทนนิน
- แก้ลมจุกเสียด แน่นเฟ้อ แก้ปวดท้อง ขับลมในลำไส้และกระเพาะอาหาร บำรุงธาตุ
วิธีการใช้
เนื้อไม้สีขาวมีกลิ่นหอมฉุน เหมือนกลิ่นการะบูน อาจกลั่นเอาน้ำจากน้ำมันระเหยจากเนื้อไม้นี้ได้ และอาจดัดแปลงทางเคมี ให้เป็นการะบูนได้
ใบมีกลิ่นหอมเป็นเครื่องเทศตามร้านขายยาสมุนไพรในประเทศไทย ใช้ใบนี้เป็นใบกระวานสำหรับใส่เครื่องแกงสะระหมั่น ทุกร้านถ้าเราไปซื้อใบกระวานจะได้ใบนี้
พริกไทย
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Piper nigrum Linn
ชื่ออังกฤษ : Black pepper
ส่วนที่ใช้ : ใบ ผล เมล็ด ดอก
สรรพคุณ
ใบ - แก้ลมจุกเสียดแน่น ท้องอืดเฟ้อ
ผล - ผลที่ยังไม่สุกนำมาทำเป็นเครื่องเทศ แต่งกลิ่นอาหาร
เมล็ด - ขับลมขับเสมหะ ขับเหงื่อ ขับปัสสาวะ
- บำรุงธาตุ อาหารไม่ย่อย
ดอก - แก้ตาแดง
- ถนอมอาหารหลายชนิด เช่น มะม่วงดอง
วิธีและปริมาณที่ใช้
ใช้เมล็ด 0.5 - 1 กรัม ประมาณ 15 - 20 เมล็ด ลดเป็นผง ชงน้ำรับประทาน 1 ครั้ง
ไพล
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Zingiber cassumunar Roxb
ชื่ออังกฤษ : -
ส่วนที่ใช้ : เหง้าแก่จัด เก็บหลังจากต้นไพลลงหัวแล้ว
สรรพคุณ
เหง้า - เป็นยาแก้ท้องขึ้น ท้องอืดเฟ้อ ขับลม
- แก้บิด ท้องเดิน ขับประจำเดือนสตรี ทาแก้ฟกช้ำ เมื่อย
- เป็นยารักษาหืด
- เป็นยากันเล็บถอด
- ใช้ต้มน้ำอาบหลังคลอด
น้ำคั้นจากเหง้า - รักษาอาหารเคล็ดขัดยอก ฟกบวม แพลงช้ำเมื่อย
หัว - ช่วยขับระดูประเดือนสตรี เลือดร้าย แก้มุตกิตระดูขาว แก้อาเจียน แก้ปวดฟัน
ดอก - ขับโลหิตกระจายเลือดเสีย
ต้น - แก้ธาตุพิการ แก้อุจจาระพิการ
ใบ - แก้ไข้ แก้ปวดเมื่อย แก้ครั่นเนื้อครั่นตัว แก้เมื่อย
วิธีและปริมาณที่ใช้
1. แก้ท้องขึ้น ท้องอืด ท้องเฟ้อ ขับลม
ใช้เหง้าแห้งบดเป็นผง รับประทานครั้งละ 1/2 ถึง 1 ช้อนชา ชงน้ำร้อน ผสมเกลือเล็กน้อย ดื่ม
2. รักษาอาการเคล็ดขัดยอก ฟกช้ำบวม ข้อเท้าแพลง
ใช้หัวไพลฝนทาแก้ฟกบวม เคล็ด ขัดยอก
3. แก้บิด ท้องเสีย
ใช้เหง้าไพลสด 4 - 5 แว่น ตำให้ละเอียด คั้นเอาแต่น้ำเติมเกลือครึ่งช้อนชา ใช้รับประทาน หรือฝนกับน้ำปูนใส รับประทาน
4. เป็นยารักษาหืด
ใช้เหง้าไพลแห้ง 5 ส่วน พริกไทย ดีปลี อย่างละ 2 ส่วน กานพลู พิมเสน อย่างละ 1/2 ส่วน บดผสมรวมกัน ใช้ผงยา
1 ช้อนชา ชงน้ำร้อนรับประทาน หรือปั้นลูกลอนด้วยน้ำผึ้ง ขนาดเท่าเม็ดพุทรา รับประทานครั้งละ 2 ลูก ตัองรับประทานติดต่อกัน เวลานานจนกว่าอาการจะดีขึ้น
5. เป็นยากันเล็บถอด
ใช้เหง้าไพลสด 1 แหง่ง ขนาดเท่าหัวแม่มือ ตำให้ละเอียดผสมเกลือและการบูร อย่างละประมาณครึ่งช้อนชา แล้วนำมาพอกบริเวณ
ที่เล็บเป็นหนอง ควรเปลี่ยนยากันละครั้ง
6. ช่วยให้ผิวหนังชุ่มชื่น และเป็นยาสมารแผลด้วย
ใช้เหง้าสด 1 แหง่ง ฝานเป็นชิ้นบาง ๆ ใช้ต้มรวมกับสมุนไพรอื่น ๆ เนื่องจากในไพลมีน้ำมันหอมระเหย
มะรุม
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Moringa Olei fera, Lam
ชื่ออังกฤษ : Horse - radish Tree
ส่วนที่ใช้ : เปลือก ต้น ราก ฝัก
สรรพคุณ
ฝัก - ปรุงเป็นอาหารรับประทาน
เปลือกต้น - มีรสร้อน รับประทานเป็นยาขับลมในลำไส้ ทำให้ผายหรือเรอ คุมธาตุอ่อน ๆ
ราก - มีรสเผ็ด หวานขม แก้บวม บำรุงไฟธาตุ มีคุณเสมอกับกุ่มบก
- แก้พิษ ฝี แก้ปวด แก้อักเสบ
เร่ว
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Amomum xanthioides Wall
ชื่ออังกฤษ : Bastard cardamom, Tavoy cardamom
ส่วนที่ใช้ : เมล็ดจากผลที่แก่จัด ราก ต้น ใบ ดอก ผล
สรรพคุณ
เมล็ดจากผลที่แก่จัด - เป็นยาแก้ท้องขึ้น ท้องอืดเฟ้อ ขับลม
- แก้คลื่นเหียนอาเจียน ขับน้ำนมหลังจากคลอดบุตร
ราก - แก้หืด แก้ไอ แก้ไข้เซื่องซึม
ต้น - แก้คลื่นเหียนอาเจียน
ใบ - ขับลม แก้ปัสสาวะพิการ
ดอก - แก้พิษอันเกิดเป็นผื่นคันตามร่างกาย
ผล - รักษาโรคริดสีดวงทวาร แก้ท้องอืดเฟ้อ แก้ปวดท้อง
วิธีและปริมาณที่ใช้
- แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ ขับลมแน่นจุกเสียด โดยนำเมล็ดในของผลแก่มาบดเป็นผง รับประทานครั้งละ 1 - 3 กรัม วันละ 3 ครั้ง หลังอาหาร
- ใช้เป็นเครื่องเทศ
ว่านน้ำ
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Acorus calamus L.
ชื่ออังกฤษ : Myrtle Grass, Sweet Flag
ส่วนที่ใช้ : ราก เหง้า น้ำมันหอมระเหยจากต้น
สรรพคุณ
ราก - รับประทานมากทำให้อาเจียน แต่มีกลิ่นหอม รับประทานน้อย เป็นยาแก้ปวดท้อง ธาตุเสีย บำรุงธาตุ แก้จุก
ขับลมในลำไส้ ปรุงลงในยาขมต่าง ๆ ทำให้ระงับอาการปวดท้องได้ดี
- เป็นยาเบื่อแมลงต่าง ๆ เช่น แมลงวัน
เหง้า - ใช้ขับลม แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ แก้โรคผิวหนัง เป็นยาหอม
น้ำมันหอมระเหยจากต้น - แก้ชัก เป็นยาขมหอม ขับแก็สในท้อง
- ทำให้เจริญอาหาร ช่วยการย่อย
วิธีและปริมาณที่ใช้
บำรุงธาตุ
ใช้เหง้าสด 9 - 12 กรัม หรือแห้ง 3 - 6 กรัม ชงด้วยน้ำร้อน 2 ถ้วยแก้ว ดื่มครั้งละ 1 ถ้วยแก้ว ก่อนอาหารเย็น ติดต่อกันจนกว่าธาตุจะปกติ
แก้ปวดท้องและจุกแน่น
ใช้รากหนัก 60 กรัม โขลกให้ละเอียด ชงลงในน้ำเดือด 420 ซีซี. รับประทานครั้งละ 2 ช้อนโต๊ะ วันละ 3 ครั้ง
เป็นยาแก้ไอ
ใช้ชิ้นเล็ก ๆ ของรากว่านน้ำแห้ง อมเป็นยาแก้ไอมีกลิ่นหอมระเหยทางลมหายใจ
เป็นยาถอนพิษของสลอด และแก้โรคลงท้องปวดท้องของเด็ก
ใช้รากว่านน้ำเผาไฟจนเป็นถ่าน ทำผงรับประทานมื้อละ 0.5 - 1.5 กรัม ใช้ใบว่านน้ำสดตำละเอียดผสมน้ำสุมศรีษะแก้ปวดศรีษะได้ ตำพอกแก้ปวด
กล้ามเนื้อและข้อ ตำรวมกับชุมเห็ดเทศ แก้โรคผิวหนัง
อ้างอิงจาก หนังสือสมุนไพรไทย 200 ชนิด รวบรวมและเรียบเรียงโดย สุนทรี สิงบุตรา
|
บทความที่น่าสนใจ 
