|
กลุ่มยาถ่าย
กาฬพฤกษ์
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Cassia grandis Linn.f.
ชื่ออังกฤษ : Horse Cassia
ส่วนที่ใช้ : เนื้อในฝักเปลือก เมล็ด
สรรพคุณ
เนื้อในฝัก - ปรุงรับประทานเป็นยาระบายอ่อน ๆ ขนาดรับประทาน รับประทานได้ถึงครั้งละ 8 กรัม ไม่ปวดมวนและไซ้ท้องเลยแต่ความแรงสู้คูนไม่ได้
เปลือก, เมล็ด - รับประทานทำให้อาเจียน เป็นยาถ่ายพิษไข้ได้ดี
คูน
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Cassia fistula Linn.f.
ชื่ออังกฤษ : Golden Shower
ส่วนที่ใช้ : ใบ ดอก เปลือก แก่น ราก ฝักแก่ เปลือกเป็นสีน้ำตาลเข้ม กระพี้ เมล็ด
สรรพคุณ
ใบ - ขับพยาธิ
ดอก - แก้บาดแผลเรื้อรัง
เปลือก - บำรุงโลหิต
กระพี้ - แก้โรครำมะนาด
แก่น - ขับไส้เดือนในท้อง
ราก - แก้ไข้ แก้โรคคุดทะราด
ฝักแก่ - รสหวานเล็กน้อย เป็นยาระบายถ่ายสะดวกไม่มวนไม่ไซ้ท้อง มีสารแอนทราควิโนน เป็นตัวยาระบาย
วิธีและปริมาณที่ใช้
โดยเอาเนื้อในฝักแก่ก้อนเท่าหัวแม่มือ น้ำ 1 ถ้วยแก้ว ต้มกับน้ำใส่เกลือเล็กน้อย ดื่มก่อนนอนหรือตอนก่อนอาหารเช้าครั้งเดียว เหมาะเป็นยาระบายสำหรับคนที่ท้องผูก
เป็นประจำและสตรีมีครรภ์
จำปา
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Michelia champaca Linn
ชื่ออังกฤษ : Champak
ส่วนที่ใช้ : ดอก เปลือกต้น เปลือกราก ใบ กระพี้ เนื้อไม้ เมล็ด ราก น้ำมันกลั่นจากดอก
สรรพคุณ
ดอก - แก้วิงเวียน อ่อนเพลีย หน้ามืดตาลาย บำรุงหัวใจ กระจายโลหิต
เปลือกต้น - ฝาดสมาน แก้ไข ทำให้เสมหะในลำคอเกิด
เปลือกราก - เป็นยาถ่าย ทำให้ประจำเดือนมาปกติ รักษาโรคปวดตามข้อ
ใบ - แก้โรคเส้นประสาทพิการ แก้ป่วงของทารก
กระพี้ - ถอนพิษผิดสำแดง
เนื้อไม้ - บำรุงโลหิต
เมล็ด - บำรุงธาตุ แก้คลื่นเหียนอาเจียน ขับปัสสาวะ
ราก - ยับโลหิตสตรีที่อยู่ในเรือนไฟให้ตก
น้ำมันกลั่นจากดอก - แก้ปวดศรีษะ แก้ตาบวม
ชุมเห็ดเทศ
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Cassia alata Linn
ชื่ออังกฤษ : Ring Worm Cassia
ส่วนที่ใช้ : ใบสดหรือแห้ง เมล็ดแห้ง ดอกสด ของต้นขนาดกลาง ไม่แก่ หรืออ่อนเกินไป
สรรพคุณ
ใบสด - รักษาโรคผิวหนัง กลากเกลื้อน ฝีและแผลพุพอง
ดอก, ใบสดหรือแห้ง - เป็นยาระบาย ยาถ่าย ถ่ายพยาธิสำไส้
เมล็ด - ขับพยาธิ เป็นยาระบายอ่อน ๆ
วิธีและปริมาณที่ใช้
ใบและดอกชุมเห็ดเทศใช้เป็นยารักษาโรคและอาการ ดังนี้
1. เป็นยาระบาย ยาถ่าย แก้อาการท้องผูก
ใช้ดอกชุมเห็ดเทศสด 1 - 3 ช่อดอก (หรือแล้วแต่คนที่ธาตุเบาธาตุหนัก ช่อดอกใหญ่ หรือเล็ก) ต้มรับประทานจิ้มกับน้ำพริก หรือ
ใช้ใบสด 8 - 12 ใบ ล้างให้สะอาด หั่นตากแห้ง หรือปิ้งไฟให้เหลือง หั่น ใช้ต้มหรือชงน้ำดื่ม ครั้งละ 1 ถ้วยแก้ว เติมเกลือเล็กน้อย ดื่มให้หมด
2. เป็นยารักษาโรคผิวหนัง กลากเกลื้อน
ใช้ใบสด 3 - 4 ใบย่อย ขยี้หรือตำในครก ให้ละเอียดเติมเกลือและน้ำเล็กน้อย หรือใช้ใบชุมเห็ดเทศกับหัวกระเทียมปริมาณเท่ากัน
ผสมปูนแดงที่กินกับหมากนิดหน่อย ตำผสมกันทาบริเวณที่เป็นกลาก หรือโรคผิวหนัง โดยเอาผิวไม้ไผ่ที่สะอาดขูดบริเวณที่เป็นกลากเบา ๆ แล้วทาวันละ 2 ครั้ง
เช้า - เย็น จนกว่าจะหาย หายแล้วทาต่ออีก 7 วัน
3. รักษาฝีและแผลพุพอง
ใช้ใบชุมเห็ดเทศ และก้านสด 1 กำมือ ต้มกับน้ำพอท่วมยาแล้วเคี่ยวให้เหลือ 1 ใน 3 ชะล้างบริเวณที่เป็นวันละ 2 ครั้ง เช้า - เย็น
ถ้าเป็นมากให้ใช้ประมาณ 10 กำมือ ต้มอาบ
ตองแตก
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Balio spermum Axillars
ชื่ออังกฤษ : -
ส่วนที่ใช้ : ราก ใบ เมล็ด
สรรพคุณ
ราก - เป็นยาถ่าย ถ่ายไม่ร้ายแรงนัก ถ่ายลมเป็นพิษ ถ่ายพิษพรรดึก ถ่ายเสมหะเป็นพิษ ถ่ายแก้น้ำดีซ่าน
- ใบแช่น้ำดื่ม แก้หืด
ใบ, เมล็ด - เป็นยาถ่ายแรงมาก (ไม่นิยมใช้)
วิธีและปริมาณทีใช้
ใช้ใบ 2 - 4 ใบ หรือ ราก 1 หยิบมือ ยาไทยนิยมใช้ราก 1 หยิบมือ ต้มกับน้ำ 1 ถ้วยแก้ว เติมเกลือเล็กน้อยรับประทาน
บานเย็นดอกขาว
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Mirabillis jalapa Linn
ชื่ออังกฤษ : Marvel of peru
ส่วนที่ใช้ : ราก ใบ หัว
สรรพคุณ
ราก - มี alkaloid trigonelline ซึ่งมีฤทธิ์เป็นยาถ่าย
ใบ - ตำทาแก้คัน และพอกฝี
หัว - รับประทานจะทำให้หนังชาอยู่คงกระพันเฆี่ยนตีไม่แตกกลับทำให้รู้สึกคัน
- รับประทานเป็นยาขับเหงื่อ แก้ไข้ ระงับความร้อน
ผักกาดขาว
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Brassica chinensis L.
ชื่ออังกฤษ : Chinese White Cabbage
ส่วนที่ใช้ : ราก ต้น
สรรพคุณ
แก้หวัด แก้ท้องผูก แก้ผิวหนังอักเสบจากการแพ้
วิธีและปริมาณการใช้
ราก - แก้หวัด แก้ท้องผูก ใช้รากผักกาดขาว 1 กำมือ ต้มน้ำดื่ม
ต้น - แก้พิษ จากรับประทานมันสำปะหลังดิบ ใช้ต้น ต้มน้ำดื่ม
- ผิวหนัง อักเสบ จากการแพ้ ใช้ผักกาดขาวสด ตำพอก
มะขามแขก
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Cassia angustifolia Vahl.
ชื่ออังกฤษ : Indian Senna
ส่วนที่ใช้ : ใบแห้ง และฝักแห้ง ช่วงอายุ 1 เดือนครึ่ง (หรือก่อนออกดอก)
สรรพคุณ
ใบและฝัก - ใช้เป็นยาถ่ายที่ดี ใบไซ้ท้องมากกว่าฝัก
วิธีและปริมาณที่ใช้
ใบมะขามแขกหนัก 2 กรัม หรือ 2 หยิบมือ หรือใช้ฝัก 10 - 15 ฝัก ต้มกับน้ำ 1 ถ้วยแก้ว 5 นาที ใส่เกลือเล็กน้อยเพื่อกลบรสเฝื่อน
รับประทานครั้งเดียวหรือ ใช้วิธีบอใบแห้ง เป็นผงชงน้ำดื่ม บางคนดื่มแล้วเกิดอาการไซ้ท้อง แก้ไขได้โดย ต้มรวมกับยาขับลมจำนวนเล็กน้อย เพื่อแต่ง
รสและบรรเทาอาการไซ้ท้อง
แมงลัก
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Ocimum americanum L.
ชื่ออังกฤษ : Hairy Basil
ส่วนที่ใช้ : เมล็ด และใบ
สรรพคุณ
เมล็ด - ออกฤทธิ์เป็นยาระบาย โดยการเพิ่มปริมาตรของกากอาหารกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้
ใบ - ใช้ขับลม
วิธีและปริมาณที่ใช้
รับประทานครั้งละ 1 - 2 ช้อนชา แช่น้ำให้พอง แล้วดื่มก่อนนอน จะช่วยให้ระบาย เป็นยาถ่าย
ว่านหางช้าง (ว่านแม่ยับ)
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Belamcanda chinensis will
ชื่ออังกฤษ : -
ส่วนที่ใช้ : ราก เหง้าสด ใบ เนื้อในลำต้น
สรรพคุณ
ราก เหง้าสด - แก้เจ็บคอ
ใบ - เป็นยาระบายอุจจาระและแก้ระดูพิการของสตรีได้ดี
เนื้อในลำต้น - เป็นยาบำรุงธาตุ แก้โรคระดูพิการของสตรี
- ใช้บำบัดโรคต่อมทอนซิลอักเสบ
- ใช้เป็นยาถ่าย
วิธีและปริมารที่ใช้
1. แก้เจ็บคอ
ใช้ราก หรือเหง้าสด 5 - 10 กรัม แห้ง 3 - 6 กรัม ต้มน้ำรับประทาน
2. เป็นยาระบาย และแก้ระดูพิการของสตรี
ใช้ใบ 3 ใบ ปรุงในยาต้ม
ส้มเช้า
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Kalanchoe pinnata Persoon
ชื่ออังกฤษ : -
ส่วนที่ใช้ : ใบ, ยาง
สรรพคุณ
ใบ - โขลกตำพอก ปิดฝี แก้ปวด ถอนพิษดี
ยาง - เป็นยาระบายอ่อน ๆ ขับพยาธิ แก้จุก แก้บวม
- ทำให้อาเจียน เบื่อปลาเป็นพิษ
- แก้ท้องมาน พุงโร ม้ามย้อย
- แก้ไข้จับสั่นเรื้อรัง ขับน้ำย่อยอาหาร
สมอไทย
ชื่อพฤกษศาสตร์ : Terminalia chebula PetZ.
ชื่ออังกฤษ : Myrobalan Tree
ส่วนที่ใช้ : ผลอ่อน ผลแก่ ผล ใบ
สรรพคุณ
ผลอ่อน - มีฤทธิ์เป็นยาระบาย ถ่ายเสมหะ ลดไข้ ขับลมในลำไส้
ผลแก่ - มีฤทธิ์เป็นยาฝาดสมาน แก้ท้องเดิน
ผล - ใช้ในอุตสาหกรรม ฟอกหนัง มี Tannin มาก ใช้ทำหมึก
ใบ - เป็นยาสมานแผล เป็นยาบำรุงถุงน้ำดี
วิธีและปริมาณที่ใช้
ใช้ผลอ่อน 5 - 6 ผล หรือ 30 กรัม ต้มกับน้ำ 1 ถ้วยแก้ว ใส่เกลือเล็กน้อย รับประทานครั้งเดียวจะถ่ายหลังให้ยาประมาณ 2 ชั่วโมง
อ้างอิงจาก หนังสือสมุนไพรไทย 200 ชนิด รวบรวมและเรียบเรียงโดย สุนทรี สิงบุตรา
|
บทความที่น่าสนใจ 
