อุบัติการของภาวะต่อมลูกหมากโตที่ไม่ใช่เนื้อร้ายในผู้ชายโดยทั่วไปในทุกชาติทุกภาษาจะคล้ายคลึงกัน นั่นคือ มักจะพบในผู้ชายที่มีอายุมากกว่า 40 ปีขึ้นไปและอุบัติการจะเพิ่มขึ้นตามอายุ ประมาณกันว่า80-90 % ของผู้ชายในวัย 80-90 ปีจะมีต่อมลูกหมากโต และในจำนวนนี้จะมีประมาณกว่าครึ่งหนึ่งจะมีอาการแสดงทางคลินิกซึ่งจะเป็นอาการที่นำผู้ป่วยไปพบแพทย์ ทั้งนี้เนื่องจากเมื่อต่อมลูกหมากมีขนาดใหญ่ขึ้นนั้นผู้ป่วยจะไม่สามารถรับรู้ได้เลยจนกว่าจะมีอาการปรากฏออกมา อาการเหล่านี้ได้แก่ ความผิดปกติในการถ่ายปัสสาวะทั้งหลาย เช่น ถ่ายปัสสาวะบ่อยแต่จำนวนที่ออกมาแต่ละครั้งน้อยลง กลั้นปัสสาวะไม่อยู่หรือใช้เวลานานกว่าจะเริ่มถ่ายปัสสาวะ ปัสสาวะออกช้ากระปริบกระปรอย ไม่พุ่ง หรือเมื่อปัสสาวะเสร็จแล้วยังมีความรู้สึกว่ายังปัสสาวะออกไปไม่หมดหรือถ้าเป็นมากๆก็อาจปัสสาวะไม่ออกเลย ทั้งนี้ด้วยโครงสร้างของต่อมลูกหมากที่อยู่ล้อมรอบท่อปัสสาวะส่วนต้น เมื่อเนื้อเยื่อของตัวต่อมมีขนาดโตมากขึ้นหรือมีความตึงตัวมากขึ้นก็จะกดบีบรัดทำให้เกิดการอุดกั้นของปัสสาวะในท่อปัสสาวะ ทำให้เกิดอาการต่างๆดังที่กล่าวมา ความรุนแรงของอาการดังกล่าวจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการอุดกั้นท่อปัสสาวะ แต่ไม่มีความสัมพันธ์โดยตรงกับขนาดของต่อมลูกหมาก ดังนั้นจึงไม่จำเป็นว่าผู้ป่วยที่มีอาการมากจะต้องมีขนาดต่อมลูกหมากโตมากกว่าผู้ป่วยที่มีอาการน้อยเสมอไป และโดยที่อาการปัสสาวะลำบากในลักษณะที่กล่าวมานี้อาจค่อยเป็นค่อยไปและไม่มีอาการรุนแรงเฉียบพลัน ผู้ป่วยส่วนใหญ่จึงเลือกวิธีที่จะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและวิถีชีวิต เช่นหลีกเลี่ยงการออกนอกบ้านหรือเดินทางไกล ดื่มน้ำให้น้อยลง มากกว่าที่จะไปพบแพทย์ตั้งแต่เริ่มมีอาการ

อย่างไรก็ตามถ้าหากผู้ป่วยเหล่านี้ไม่ได้รับการรักษาก็จะทำให้โรคลุกลามหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆได้ เช่น ปัสสาวะที่ถูกปิดกั้นก็จะคงค้างอยู่ในกระเพาะปัสสาวะมากขึ้น จะส่งผลให้การทำงานของไตเสีย การมีเลือดออกในปัสสาวะเมื่อมีการเบ่งปัสสาวะจนหลอดเลือดที่ต่อมลูกหมากฉีกขาด หรือเกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ เป็นต้น

ยาบางชนิด เช่น ยาที่มีฤทธิ์ลดอาการคัดจมูก ยาต้านอาการซึมเศร้า หรือยาที่มีฤทธิ์ลดการปวดเกร็งของกล้ามเนื้อเรียบบางชนิด เป็นยาที่ควรหลีกเลี่ยงหรือพึงใช้ด้วยความระมัดระวังเป็นพิเศษในผู้ป่วยชายสูงอายุ เนื่องจากยาเหล่านี้อาจมีผลไปเพิ่มความตึงตัวของคอกระเพาะปัสสาวะหรือความตึงตัวของเนื้อเยื่อต่อมลูกหมากทำให้เกิดการปัสสาวะไม่ออกอย่างเฉียบพลันได้ ดังนั้นเมื่อผู้ป่วยไปพบแพทย์จึงควรมีรายการยาที่ตนเองใช้หรือนำตัวอย่างยาติดไปเพื่อที่แพทย์ผู้รักษาได้ทราบถึงประวัติการใช้ยาของผู้ป่วย การซักประวัติและการตรวจร่างกายโดยแพทย์ร่วมกับผลการตรวจวินิจฉัยเลือดหรือปัสสาวะทางห้องปฏิบัติการจะช่วยให้ทราบโดยแน่ชัดว่า ความผิดปกติของการถ่ายปัสสาวะที่นำผู้ป่วยไปพบแพทย์นั้นน่าจะ มีสาเหตุมาจากอะไร

ในกรณีที่พบว่าผู้ป่วยมีภาวะของต่อมลูกหมากโตโดยไม่เป็นเนื้อร้าย ซึ่งถ้าอาการไม่รุนแรงก็อาจจะรอสังเกตุอาการไปก่อนโดยนัดให้ไปพบแพทย์เป็นระยะๆ แต่ถ้าอาการรุนแรงรบกวนการปฏิบัติภารกิจชีวิตประจำวัน ผู้ป่วยก็ควรจะได้รับการรักษาซึ่งอาจทำโดยการผ่าตัดซึ่ง มีอยู่หลายรูปแบบหลายวิธี และ เป็นวิธีการรักษาที่ได้ผลดี (70-85%)วิธีเดียวที่ใช้กันในอดีต แต่เนื่องจากภาวะต่อมลูกหมากโตเป็นโรคที่พบมากและมีระยะเวลาของการดำเนินของโรคอยู่นาน ในสิบกว่าปีที่ผ่านมานี้ จึงได้มีความพยายามที่จะหาวิธีการรักษาด้วยยาซึ่งเป็นที่ยอมรับและสะดวกสำหรับผู้ป่วยส่วนใหญ่ ในปัจจุบันผู้ป่วยต่อมลูกหมากโตที่อาการไม่รุนแรงมากหรือไม่อยากเข้ารับการผ่าตัดด้วยเหตุผลต่างๆ อาจเลือกการรักษาด้วยยาซึ่งแม้จะไม่ให้ผลการรักษาที่รวดเร็วและเป็นการรักษาโดยตรง เช่นการผ่าตัด แต่ยาก็สามารถบรรเทาความผิดปกติของการถ่ายปัสสาวะที่เกิดขึ้นได้ตราบเท่าที่ยังใช้ยาอยู่ อาจแบ่งยาในกลุ่มนี้ตามกลไกการออกฤทธิ์ออกเป็น ยากลุ่มที่สามารถลดขนาดของต่อมลูกหมากและยากลุ่มที่ลดความตึงตัวของเนื้อเยื่อต่อมลูกหมาก

Finasteride (5 มก.วันละหนึ่งครั้ง )เป็นตัวยาที่มีรายงานว่าสามารถลดขนาดของต่อมลูกหมากได้ถึง 10-20% และมักจะใช้ได้ผลดีกับผู้ป่วยที่มีขนาดต่อมลูกหมากโต ผู้ป่วยที่ใช้ยากลุ่มนี้ควรได้รับการชี้แจงตั้งแต่แรกใช้ยาว่า ผลการรักษาของ Finasteride จะปรากฏชัดเจนหลังจากที่ใช้ยาติดต่อกันมาแล้วประมาณ 3-6 เดือน เพื่อที่ผู้ป่วยจะได้อดทนและให้ความร่วมมือในการใช้ยาอย่างเต็มที่
Finasteride อาจทำให้เกิดอาการปวดศีรษะได้ในผู้ป่วยบางราย นอกจากนั้นก็อาจทำให้ลดหรือหมดความรู้สึกทางเพศ (4-6%) ลดปริมาณการหลั่งน้ำกาม ซึ่งอาการเหล่านี้หากเป็นสิ่งที่ผู้ป่วยรู้สึกไม่พึงพอใจก็ควรจะรายงานให้แพทย์ผู้รักษาทราบ ข้อควรระวังอีกประการหนึ่งของการใช้ยาชนิดนี้ก็คือ Finasteride จะทำให้ผลการตรวจวิเคราะห์สารที่เป็นตัวบ่งชี้ของการเกิดมะเร็งต่อมลูกหมากที่เรียกว่า Prostate specific antigen (PSA)คลาดเคลื่อน ดังนั้นหากใช้ยาชนิดนี้อยู่จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องแจ้งให้แพทย์ทราบในกรณีที่จะเข้ารับการตรวจหามะเร็งต่อมลูกหมาก

สำหรับยาอีกกลุ่มหนึ่งซึ่งมีชื่อเรียกในทางเภสัชวิทยาว่ายาปิดกั้นตัวรับอัลฟาโดยจำเพาะซึ่งในขณะนี้มีใช้อยู่ประมาณ 4-5 ชนิดนั้น จะออกฤทธิ์รักษาโดยการลดความตึงตัวของเนื้อเยื่อต่อมลูกหมากเนื่องจากยาในกลุ่มนี้บางชนิดนอกจากจะมีฤทธิ์ลดความตึงตัวของเนื้อเยื่อต่อมลูกหมากแล้วยังมีฤทธิ์ลดความดันเลือดโดยการทำให้หลอดเลือดคลายตัวได้อีกด้วย จึงมีประโยชน์ใช้ อีกอย่างหนึ่ง คือใช้เป็นยารักษาความดันเลือดสูงได้ ดังนั้นอาจจะเป็นข้อดีสำหรับผู้ป่วยชายที่เป็นทั้งความดันเลือดสูงและต่อมลูกหมากโต ด้วยเหตุผลที่ว่า ขนาดยาที่ใช้ในการรักษาความดันเลือดสูงนั้น(ซึ่งมักจะสูงกว่า)สามารถบรรเทาอาการของต่อมลูกหมากโตได้ด้วย และในขนาดที่ใช้สำหรับลดหรือบรรเทาอาการปัสสาวะลำบากในผู้ชายที่มีความดันเลือดปกตินั้นก็ไม่มีผลลดความดันเลือดในผู้ป่วยกลุ่มนี้แต่อย่างใด ดังนั้นจึงสามารถใช้ยาในกลุ่มนี้ได้อย่างปลอดภัยเช่นกัน ถึงแม้ว่ายาในกลุ่มนี้บางชนิดจะต้องรับประทานวันละหนึ่งหรือสองครั้งแตกต่างกันไปตามชนิดของตัวยาแต่ละชนิด แต่ยาในกลุ่มนี้ทั้งหมดจะให้ผลการรักษาที่ค่อนข้างเร็วคือประมาณ 2-4 สัปดาห์ ผู้ป่วยที่ใช้ยากลุ่มนี้ก็อาจจะมีปัญหาเกี่ยวกับการที่รู้สึกไม่สบายหรือมีอาการวิงเวียนเกิดขึ้นเมื่อมีการเปลี่ยนอิริยาบถอย่างรวดเร็ว(4%) ซึ่งปัญหานี้อาจแก้ได้ด้วยการแนะนำให้ผู้ป่วยปรับเปลี่ยนอิริยาบถอย่างช้าๆ หรือรับประทานยาก่อนนอนเพื่อลดฤทธิ์อันไม่พึงประสงค์ดังกล่าว หรือมีอาการปวดศรีษะ(3-10%) อ่อนเพลีย (3-10%) มึนงง (3-15%) ซึ่งในกรณีนี้ก็ควรจะหลีกเลี่ยงการทำงานที่ต้องมีความตื่นตัวสูง เช่นการใช้เครื่องจักรกลหรือขับรถ

การใช้ยาไม่ว่าจะเป็นกลุ่มใดที่กล่าวมาข้างต้นนี้ไม่ได้เป็นการรักษาโรคแต่เป็นการรักษาอาการ ทำให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ผู้ป่วยจะต้องมีภาระกับค่ายาซึ่งต้องใช้อยู่โดยตลอดเพื่อควบคุมอาการ ดังนั้นหากใช้ยาอย่างถูกต้องทุกประการแล้วยังไม่สามารถควบคุมหรือบรรเทาอาการได้ในระยะเวลาอันสมควร ผู้ป่วยก็ควรจะปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาทางเลือกอื่น

ถึงแม้ว่าในด้านการรักษาภาวะต่อมลูกหมากโตชนิดที่ไม่เป็นมะเร็งจะมีการพัฒนาไปมาก โดยเฉพาะในด้านการใช้ยาดังที่กล่าวมาแล้ว แต่สิ่งที่เรายังไม่ทราบกันโดยชัดเจนก็คือสาเหตุของการเกิดโรครวมทั้งปัจจัยเสี่ยงที่อาจมีผลเกี่ยวกับการเกิดโรค ดังนั้นจึงไม่สามารถจะบอกได้ว่าเราจะมีวิธีป้องกันไม่ให้เกิดโรคได้อย่างไร

เภสัชกรหญิง รศ. ดร. มยุรี ตันติสิระ
 

ความคิดเห็น

เพิ่มข้อความใหม่ ค้นหา

แสดงความคิดเห็น
ชื่อ:
Email:	ไม่ต้องแจ้งข้อความแจ้งเมื่อมีข้อความ
Website:
เรื่อง:
UBBCode:	-สี-aquablackbluefuchsiagraygreenlimemaroonnavyolivepurpleredsilvertealwhiteyellow -ขนาด-เล็กมากเล็กกลางใหญ่ใหญ่มาก
	Please input the anti-spam code that you can read in the image.

Powered by !JoomlaComment 3.26

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."

---