|
การฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองและอัมพาต (Stoke) |
|
ปัจจุบัน...
ผู้ป่วยโรคเลือดสมองมีมากขึ้น และโอกาสที่รอดชีวิตมีมากขึ้น
เนื่องจากมีความก้าวหน้าทางการแพทย์
การบำบัดฟื้นฟูสามารถช่วยลดอาการผิดปกติและเพิ่มสมรรถภาพของผู้ป่วย
ลักษณะอาการที่พบบ่อย
- อัมพาตอ่อนแรง ขยับแขนขาได้น้อย หรือไม่ได้เลย ทำให้ไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้
- ปากเบี้ยว มีน้ำลายไหล พูดไม่ชัด ดูดกลืนน้ำและอาหารลำบาก
- ชาแขนขาข้างที่อัมพาต ไม่รู้สึกเวลาโดนของร้อน หรือของมีคม
- ข้อไหล่หลวมหลุด ซึ่งเกิดจากกล้ามเนื้อรอบหัวไหล่อ่อนแรง
- กล้ามเนื้อเกร็งกระตุก ซึ่งอาจพบได้ในระยะต่อมาของการเป็นอัมพาต
- แขนและมือปวดบวม ซึ่งอาจเกิดจากการไม่เคลื่อนไหวแขนและขา
- มีปัญหาด้านการกลืน ทำให้มีโอการสำลักอาหารเข้าปอด และเป็นโรคปอดอักเสบตามมาได้
**
ปัญหาต่างๆ
ควรได้รับการดูแลรักษาฟื้นฟูโดยอาศัยความร่วมมือของแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู
นักกายภาพบำบัด นักจิตกรรมบำบัด ทีมผู้รักษา ผู้ป่วย ญาติ และผู้ดูแล
เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถฟื้นฟูได้เต็มที่ ตามความสามารถของผู้ป่วยแต่ละคน
การบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วย
- ปัญหาแขนและขาอ่อนแรง
ควรทำกายภาพบำบัด เพื่อให้กล้ามเนื้อฟื้นตัวมากขึ้น โดยการจัดท่านอน
การบริหารข้อ ฝึกนั่ง ยืน เดิน และขึ้นลงบันได
นอกจากนี้ควรฝึการเคลื่อนไหวของมือและแขน ฝึกทำกิจกรรมต่างๆ เช่น
รับประทานอาหาร ใส่เสื้อฟ้า และกางเกง อาบน้ำ เป็นต้น
- ปัญหาด้านการกลืน
ในระยะแรกผู้ป่วยที่ยังดูดกลืนอาหารไม่ได้ ควรใช้สายยางให้อาหารก่อน
หลังจากอาการทั่วไปดีขึ้น ควรฝึกกล้ามเนื้อที่ใช้ในการรับประทานอาหาร
ฝึกกลืนโดยใช้อาหารดัดแปลง
ถ้าแน่ใจแล้วว่าผู้ป่วยสามารถกลืนอาหารได้ปลอดภัย และเพียงพอ
จึงพิจารณาไม่ใช้สายยางให้อาหาร
- ปัญหาการสื่อสาร
เนื่องจากรอยโรคในสมองซีกซ้าย ควบคุมด้านการพูดการใช้และการรับรู้ภาษา
ดังนั้นผู้ป่วยอัมพาตซีกขวาอาจมีปัญหาในการสื่อสารไม่เข้าใจสิ่งที่ได้ฟัง
พูดไม่ได้ ใช้คำผิด ผู้ป่วยควรได้รับการฝึกเพื่อให้สื่อสารได้มากที่สุด
- ปัญหากล้ามเนื้อเกร็ง
ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง จะมีอาการเกร็งมากน้อยขึ้นกับพยาธิสภาพของสมอง
บางครั้งอาการเกร็งอาจเป็นอุปสรรคในการบำบัดฟื้นฟู และทำให้ข้อต่างๆ
ยึดติดได้
แนว
ทางการรักษามีหลายวิธี ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ เช่น
การกำจัดสิ่งกระตุ้นอาการเกร็ง การออกกำลังเคลื่อนไหวข้อ
การใช้เครื่องมือทางกายภาพบำบัด การใช้กาย อุปกรณ์เสริม การฉีดยาลดเกร็ง
เป็นต้น
การจัดท่านอนที่ถูกต้องสำหรับโรคหลอดเลือดสมอง
ท่านอนหงาย
- ใช้หมอนใบเล็กไม่ให้ยกศีรษะสูง
- ลำตัวตรง
- ใช้หมอนบางๆ หนุนที่หัวไหล่ และต้นแขนข้างที่เป็นอัมพาต ดังรูป
- นิ้วมือเหยียดออก หรือใช้ผ้าขนหนูม้วนวางในมือ ดังรูป
- ใช้หมอนบางๆ วางใต้สะโพกข้างที่เป็นอัมพาต
- ขาเหยียดตรง หรืองอเล็กน้อย 10 องศา
- ใช้หมอนกันปลายเท้าตก ดังรูป (ถ้าวางแล้วขากระตุก เกร็งมากขึ้น ไม่ควรใช้)
- นอนตะแคงเต็มตัว
- ศีรษะแนวเดียวกับลำตัว หรือโน้มไปข้างหน้าเล็กน้อย
- ลำตัวตรง
- แขนข้างที่เป็นอัมพาตวางบนหมอน และงุ้มไปข้างหน้าเล็กน้อย
- มือวางบนหมอน นิ้วมือเหยียดออก ใช้ผ้าขนหนูม้วนบางบนมือ
- ขาและเท้าข้างที่เป็นอัมพาตวางบนหมอน งอสะโพกและเข่าเล็กน้อย
ท่านอนตะแคงทับข้างที่เป็นอัมพาต
- นอนตะแคงตัว
- ศีรษะอยู่แนวเดียวกับลำตัว หรือโน้มไปข้างหน้าเล็กน้อย
- ลำตัวตรง
- จัดไหล่ข้างที่เป็นอัมพาตห่อมาข้างหน้า แขนตรง มือหงาย
- สะโพกข้างที่เป็นอัมพาตเหยียดตรง และเข่างอเล็กน้อย
- ขาข้างที่ดีวางบนหมอน งอสะโพกและเข่าเล็กน้อย
|